Te historie napisało życie...
Blog > Komentarze do wpisu
Panowie z Pogorzeli
Z Pogorzeli, małej wsi w gminie Olszanka wywodzi się jeden z wielkich rodów średniowiecznego Śląska.

Jego protoplastą był Jarosław (1175–1202), protegowany księcia Bolesława Wysokiego. Za oddanie i wierność otrzymał od swego pana liczne dobra położone wzdłuż Nysy Kłodzkiej, w obrębie pięciu ośrodków: Kamieńca Ząbkowickiego, Dzierżoniowa, Owiesna, Grodkowa i Michałowa, zyskując tym samym wysoką pozycję w ówczesnych elitach.

 

 

 

Fot. Kościół w Pogorzeli

W blasku chwały

Ród Pogorzelów u szczytu potęgi znajdował się w XIII i XIV w. Jego przedstawicieli spotykamy wtedy w otoczeniu książąt wrocławskich, brzesko–legnickich i świdnicko–jaworskich. Jako sprzymierzeńcy Piastów brali oni udział w rozgrywkach politycznych, dorabiając si

ę majątków, stanowisk i tytułów. Ich pozycję dodatkowo umacniały małżeństwa z przedstawicielkami pierwszych rodzin śląskiego możnowładztwa.

 

Panów z Pogorzeli można było również znaleźć w środowisku biskupów. Jeden z nich, Przecław z Pogorzeli, pełnił nawet w latach 1341–1376, godność biskupa wrocławskiego. Za jego czasów diecezja przeżywała, dzięki poszerzeniu o nowe terytoria, napływowi zakonników z zachodu i budowie licznych świątyń, tzw. „złoty wiek”. Biskup rozbudował również wrocławską katedrę o Kaplicę Mariacką, w której dziś znajdziemy jego marmurowy sarkofag.

 

 

Fot. Nagrobek biskupa Przecława z Pogorzeli we wrocławskiej katedrze

Kolonizacja

Ród Pogorzelów miał swój udział w kolonizacji ziem na prawie niemieckim. W okolicach Kamieńca Ząbkowickiego i Dzierżoniowa należało do jego przedstawicieli 39 miejscowości, w obrębie kasztelani ryczyńskiej (okolice Brzegu) również blisko 40.

Siedzibą rodu początkowo był Michałów, a po wymarciu w końcu XIII w. tamtejszej linii rodziny – pobliska Pogorzela. Od nazwy tej wsi pochodzi również określenie całej familii.

Grodków i Lewin Brzeski

Po niespodziewanej śmierci Henryka II Pobożnego pod Legnicą (1241) rodzina Pogorzelów wykorzystała osłabienie władzy książęcej w celu ożywienia prywatnych inicjatyw osadniczych. W ten sposób nastąpiła lokacja Grodkowa i Lewina Brzeskiego. Doszło do tego właściwie dzięki rywalizacji między dwoma gałęziami rodu, a dokładnie między Mroczkiem Przecławowicem (1234-1271), któremu zawdzięczamy powstanie Grodkowa, a Bogusławem Jarosławicem (1257-1261), założycielem Lewina.

 

 

 

Fot. Herb Grzymała

 

 
Pogorzele wznieśli ponadto szereg kościołów wiejskich. Ich działalność fundacyjna, podobnie jak innych familii na Śląsku, była powszechnie stosowaną przez możnowładztwo formą ostentacyjnie przejawianej zamożności. Śladami dawnej ich świetności, które zachowały się po dziś dzień, są znajdujące się jeszcze w niektórych kościołach płyty nagrobne przedstawicieli rodu z łatwym do rozpoznania herbem – Grzymałą.

Paweł Pawlita

pawel7@op.pl

Źródła:

Banik Joanna, Rody opolskie, ASGRAF, Żyrardów 2005
Jurek Tomasz, Najdawniejsze dobra śląskich Pogorzelów, Roczniki Historyczne 68, 2002
niedziela, 11 maja 2008, hiberni

Polecane wpisy

  • Nowy adres bloga

    Zapraszam na http://brzeskimikrokosmos.blogspot.com/ Idąc z duchem czasu postanowiłem założyć nowego, bardziej dynamicznego i ilustrowanego bloga. http://brzesk

  • Ziemniaczane targi

    Na dorocznych targach chłopskich w Krzyżowicach (24-25.09) królował ziemniak. Warto wiedzieć, że sprowadził go na nasze ziemie w XVIII wieku król pruski Frydery

  • Civitas Michelaviensis

    Niewiele wsi może poszczycić się posiadaniem własnego herbu. Na terenie powiatu brzeskiego do takich należy położony w gminie Olszanka Michałów. Dziś to typowe

Stronę monitoruje stat24