Te historie napisało życie...
Blog > Komentarze do wpisu
Zdobycie Brzegu przez wojska pruskie w świetle legendy. Szpieg u bram miasta
Po zwycięskiej bitwie pod Małujowicami (10.04.1741r.) wojska pruskie rozpoczęły oblężenie twierdzy Brzeg, dowodzonej przez austriackiego księcia Piccolominiego. Pośród pruskich oddziałów znajdował się regiment grenadierów księcia Leopolda von Dessau, który łamał sobie nieustannie głowę i rozmyślał, jak by podstępem zdobyć Brzeg.

Fot. Zaciekłe walki pod Małujowicami

W oczekiwaniu na wieści

Piccolomini z niecierpliwością oczekiwał na wieści od generała Neipperga o nadchodzącej odsieczy. Dowiedziawszy się o tym, książę Leopold, wezwał jednego ze swych podoficerów - Zandera, który Brzeg znał bardzo dobrze, polecił mu wkraść się jako szpieg do twierdzy i odszukać najsłabszy punkt w otaczających ją grubych murach. Zander nie wahał się ani chwili z wykonaniem rozkazu, wielką motywację stanowiła dla niego bowiem możliwość spotkania z zamieszkałą u kuratora Karchera ukochaną - Celestyną.

Zander przebrał się za rolnika i przyszył rzekomą depeszę od generała Neipperga do lewego buta. Kiedy zapadła noc szybko przemknął przez pruski obóz i przepłynął otaczającą twierdzę Brzeg fosę, podczas gdy żołnierze księcia Leopolda wystrzelili za nim kilka strzałów, na oślep.

Szpieg w twierdzy

Austriaccy strażnicy zaprowadzili Zandera przed oblicze komendanta. Temu przebrany pruski podoficer przedstawił się jako posłaniec generała Neipperga, od którego przynosi wiadomość. Miało mu się udać w przebraniu wieśniaka niepostrzeżenie przejść obok pruskich strażników, którzy zauważyli go dopiero w ostatnim momencie.

 


Książę Piccolomini istotnie oczekiwał posłańca od von Neipperga. Kiedy Zander przekazał mu zaszyfrowaną treść znikły wszelkie podejrzenia. Ucieszony dobrymi nowinami dowódca rozkazał rankiem następnego dnia oprowadzić posłańca po mieście i pokazać mu stan obwarowań, tak by ten mógł poinformować generała o powziętych przez austriacką załogę Brzegu działaniach obronnych.

 

 

Tak też się stało, przez co Zander łatwo mógł odnaleźć najsłabszy punkt twierdzy. Otóż znajdował się on w miejscu, gdzie fosa przechodziła w bagno, które wydawało się nie być jednak zbyt głębokie. Podczas gdy w miejscach, w których spodziewano się ataku ze strony nieprzyjaciela ustawiano działa, tutaj o bezpieczeństwo nie dbał nikt.

 

 

Wracając z oględzin delegacja przechodziła obok domu opiekuna Celestyny. Przypadek chciał, że Karcher akurat wyjrzał przez okno, a co za tym idzie, natychmiast rozpoznał Zandera. Ten jednak udawał obcego i spokojnym krokiem maszerował dalej.

 

 

Roztropny kurator od razu domyślił się podstępu. Pobiegł, czym prędzej do swego przyjaciela burmistrza, a z nim podążył przed oblicze komendanta, któremu przedstawił Zandera jako szpiega. Zawołano Celestynę, która miała potwierdzić tożsamość posłańca. Ta jednak, przysiągłszy sobie nie zdradzać kochanka, powiedziała, że Karcher zupełnie mija się z prawdą. Być może przybysz trochę podobny jest do Zandera, ale na pewno to nie on. W taki sposób dzielny żołnierz uniknął śmierci.

Szturm na miasto

Zander późną nocą wrócił do swoich i zdał księciu Leopoldowi relację z wizyty w obozie nieprzyjaciela. Już następnej nocy Prusacy zaatakowali słaby punkt austriackich obwarowań. Ponieważ nikt nie spodziewał się impetu z tej strony, prędko zdobyto mury i unieszkodliwiono strażników. Oddziały pruskie z coraz większą werwą napierały na miasto. Wkrótce cały Brzeg znalazł się w rękach Prus. Zander otrzymał w nagrodę za męstwo, odwagę i poświęcenie od króla Fryderyka Wielkiego znaczną sumę pieniędzy. Kurator Karcher, zezwalając Zanderowi na ślub z Celestyną, zagwarantował sobie jego milczenie, a tym samym uniknął wydania władzom.

Paweł Pawlita
pawel7@op.pl

Źródło: Paul Fräger, Sagen und Erzählungen vom Alten Fritz und vom Lieben Dorel, Brieg 1924

sobota, 14 czerwca 2008, hiberni

Polecane wpisy

  • Transfer

    Maj 1945r. III Rzesza kapituluje. II wojna światowa dobiega końca. Brzeżanie, którzy jeszcze cztery miesiące wcześniej musieli uciekać przed radziecką ofensywą,

  • Jak w XVII wieku Nowy Rok witano, czyli sylwester na książęcym dworze

    Był sylwester 1611 roku. Na brzeskim dworze panowała radosna atmosfera. Młoda księżna Dorota Sybilla (ur. 1590), świeżo upieczona małżonka Jana Chrystiana, zapr

  • Zapomniany kirkut

    Cäcilie Friedländer, Fabian Rosenthal, Dorothea Schlesinger, Moritz Proskauer, Henriette Heimann to tylko niektóre nazwiska wyryte na nagrobkach znajdujących si

Stronę monitoruje stat24